برخی از جامعه شناسان دلیل پیدایش مذهب را روح انسان می دانند و می گویند مردم ابتدایی از ديدن اشباح مردگان در خواب وحشت می کردند و به فکر فرو می رفتند که هر موجود یک روحی هم دارد که در موقع مردن یا خواب و ... از بدن او جدا می شود و بعد این فکر را تعمیم دادند و قائل به پرستش آن شدند و این عمل به تدريج منجر به بت پرستی شد. از اشكالات اين فرضيه نداشتن دليل منطقي، محدود بودن دامنه بحث آن به مذاهب خرافي نخستين و قرار داشتن مسئله روح به عنوان يك بحث حاشيه اي و نه يك بحث اصولي در اسلام اشاره كرد.