آیین رحمت - معارف اسلامی و پاسخ به شبهات کلامی

بُخل مانند تمام صفات رذيله، داراى درجاتى است. بعضى از مراحل آن به قدرى ضعيف است كه ممكن است از ديد بسيارى از افراد مخفى بماند و بعضى از مراحل آن به قدرى آشكار است كه هر كس، حتى كودكان نيز آن را درك مى كنند. بعضى نسبت به اموال خود بخيل اند؛ بعضى از آن هم فراتر رفته، نسبت به اموال مردم بخيل اند؛ بعضى از آن نيز فراتر رفته، هرگاه ببينند افراد اموال شان را براى خودشان به طور گسترده مصرف مى كنند، ناراحت مى شوند و اين بدترين و عجيب ترين نوع بُخل است! از سوى ديگر، بعضى در امور مادى بخيل اند و بعضى در امور معنوى. بعضى در انجام انفاق هاى مستحب «بُخل» نشان مى دهند در حالى كه بعضى حتی در واجبات - مانند اداى خمس و زكات – نیز از خود «بُخل» نشان می دهند. گروهى بُخل خود را بدون پوشش و توجيه نشان مى دهند، در حالى كه گروهی ديگر پوشش هاى ظاهرى براى آن درست مى كنند.

بُخل مانند تمام صفات رذيله، داراى درجاتى است. بعضى از مراحل آن به قدرى ضعيف است كه ممكن است از ديد بسيارى از افراد مخفى بماند و بعضى از مراحل آن به قدرى آشكار است كه هر كس، حتى كودكان نيز آن را درك مى كنند.

بعضى نسبت به اموال خود بخيل اند؛ يعنى حاضر نيستند كمترين بهره اى به ديگران برسانند. بعضى از آن هم فراتر رفته، نسبت به اموال مردم بخيل اند؛ يعنى اگر ببينند كسى به ديگرى احسان قابل ملاحظه اى مى كند، ناراحت مى شوند. بعضى از آن نيز فراتر رفته، هرگاه ببينند افراد اموال شان را براى خودشان به طور گسترده مصرف مى كنند، ناراحت مى شوند و اين بدترين و عجيب ترين نوع بُخل است!

از سوى ديگر، بعضى در امور مادى بخيل اند و بعضى در امور معنوى. مانند كسى كه نسبت به علم و دانش ديگران «بُخل» مى ورزد. بعضى در موضوعات مهم مثل صرف اموال فراوان بخيل اند در حالى كه بعضى در كوچكترين مسائل «بُخل» مى ورزند حتی در حدّ سلام كردن به دیگرن! بعضى در انجام انفاق هاى مستحب «بُخل» نشان مى دهند در حالى كه بعضى حتی در واجبات - مانند اداى خمس و زكات – نیز از خود «بُخل» نشان می دهند.

گروهى بُخل خود را بدون پوشش و توجيه نشان مى دهند، در حالى كه گروهی ديگر پوشش هاى ظاهرى براى آن درست مى كنند. مثلا برای بُخل ورزی شان پشت بهانه هایی مانند جلوگيرى از اسراف، تأمين مخارج فرزندان، دورى از ريا و تظاهر و یا ایراد شك و ترديد در استحقاق مستحقّين پنهان می شوند.

بنابراين «بُخل» شاخه هاى متعدد و شکل های گوناگون دارد، كه مؤمنان متقى بايد مراقب همه آنها باشند و با همه آن انواع گوناگون مبارزه كنند تا به حريم قرب پروردگار راه يابند.[1]

منبع:

اخلاق در قرآن