آیین رحمت - معارف اسلامی و پاسخ به شبهات کلامی

بى شك ايمان به آخرت نقش مهمّى در پرورش فضيلت هاى اخلاقى دارد. چون شخص سخىّ ايمان دارد كه آنچه در نزد او بماند، فانى شدنى است و فقط آنچه در نزد پروردگار ذخيره گردد، باقى و جاودان خواهد بود. علاوه بر آن اين فضيلت اخلاقى مانند ساير فضايل با تعليم و تربيت و انديشه و تفكّر و تمرين و ممارست حاصل مى شود. همچنين دقت در آثار و بركات و پيامدهاى مهمى كه براى «سخاوت» پیش از این بیان شد، مشوّق مؤثرى برای پرورش فضیلت سخاوت خواهد بود. مطالعه تاريخ زندگى سخاوتمندان و بخيلان و مقايسه آن دو با يكديگر نيز در ايجاد اين «سخاوت اخلاقى» بسيار مؤثر است. در ضمن، اگر پدر و مادر و معلّم و استاد كودكان را از آغاز عمر به «سخاوت» عادت دهند، اين فضیلت اخلاقی به آسانى در وجود آنها ريشه مى دواند.

بى شك ايمان به آخرت نقش مهمّى در پرورش فضيلت هاى اخلاقى دارد. ايمان به آخرت روح سخاوت را پرورش مى دهد. چون شخص سخىّ ايمان دارد كه آنچه در نزد او بماند، فانى شدنى است و فقط آنچه در نزد پروردگار ذخيره گردد، باقى و جاودان خواهد بود. آن چنان که در آیه ۹۶ سوره نحل می خوانیم: «ما عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ وَ ما عِنْدَ اللَّهِ باقٍ؛ آنچه نزد شماست فانى مى شود امّا آنچه نزد خداست باقى است‏». اين اعتقاد سبب مى شود كه انسان با سخاوت و بذل و بخشش به نيازمندان، بر حساب پس اندازش در نزد پروردگار بيافزايد. ساير فضيلت هاى اخلاقى نيز چنين است.[1]

علاوه بر آن اين فضيلت اخلاقى مانند ساير فضايل با تعليم و تربيت و انديشه و تفكّر و تمرين و ممارست حاصل مى شود.

همچنين دقت در آثار و بركات و پيامدهاى مهمى كه براى «سخاوت» پیش از این بیان شد، مشوّق مؤثرى برای پرورش فضیلت سخاوت خواهد بود.

مطالعه تاريخ زندگى سخاوتمندان و بخيلان و مقايسه آن دو با يكديگر و توجه به احترام و آبرو و شخصيتى كه گروه اول داشتند و ذلّت و بدنامى كه دامن گير گروه دوّم بوده است، نيز در ايجاد اين «سخاوت اخلاقى» بسيار مؤثر است.

اينها جنبه هاى تعليماتى اين مسئله است. امّا از نظر عملى، هر قدر تمرين و ممارست بيشترى در اين زمينه شود توفيق زيادترى در به دست آوردن اين فضيلت اخلاقى حاصل مى گردد.

در ضمن، تربيت پدر و مادر و معلّم و استاد در اين زمينه بسيار مؤثر است. اگر آنها كودكان را از آغاز عمر به «سخاوت» عادت دهند، اين فضیلت اخلاقی به آسانى در وجود آنها ريشه مى دواند و وقتی بزرگ و بالغ شدند، جزئی از زندگى شان خواهد شد.

اين بحث را با چند حديث پايان مى دهيم:

پيامبر اكرم صلّى الله عليه و آله مى فرمايند: «الْجَنَّةُ دَارُ الْأَسْخِيَاءِ؛[2] بهشت خانه سخاوتمندان است». امام صادق عليه السّلام نیز مى فرمايند كه خداوند فرمود: «إنّى جَوادٌ کَريمٌ لايُجَاوِرُنى لَئيمٌ؛[3] من بخشنده ای با سخاوتم، افراد پست و بخيل نمى توانند در جوار من [در بهشت] جاى بگيرند». در حديث ديگرى از پيامبر اسلام صلّى الله عليه و آله آمده است: «طَعَامُ الْجَوَادِ دَوَاءٌ وَ طَعَامُ الْبَخِيلِ دَاءٌ؛[4] طعام سخاوتمند دواست و طعام بخيل، درد و بيمارى است».[5]

منابع:

1. اخلاق در قرآن

2. سوگندهاى پر بار قرآن