آیین رحمت - معارف اسلامی و پاسخ به شبهات کلامی

علماى علم اخلاق براى رسيدن به توكّل، راه هايى ارائه كرده اند كه هر كدام عامل مؤثرى براى كسب اين فضيلت بزرگ اخلاقى است؛ از جمله: توجّه به «توحيد افعالى» و باور عمیق به اين كه همه چيز در اين عالم مستند به خداست و سرچشمه و مسبب الاسباب اوست و تأثير هر عاملى به فرمان او انجام می پذیرد.

علماى علم اخلاق براى رسيدن به توكّل، راه هايى ارائه كرده اند كه هر كدام عامل مؤثرى براى كسب اين فضيلت بزرگ اخلاقى است؛ از جمله: توجّه به «توحيد افعالى» و باور عمیق به اين كه همه چيز در اين عالم مستند به خداست و سرچشمه و مسبب الاسباب اوست و تأثير هر عاملى به فرمان او انجام می پذیرد.

انسان پس از تأمل در اين امور، باید به حالات گذشته خويش بنگرد و ببيند كه چگونه خداوند عالم او را به وسيله نور هستى از ظلمت نيستى خارج ساخته و لباس زيباى وجود را كه ريشه همه موهبت هاست بر قامت او پوشانيده است؛ هنگامى كه در رحم مادر، در «ظلمات ثلاث»، دست او از همه جا كوتاه بود، از لطف خداوند بى بهره نبود، بلكه هر چه نياز داشت در اختيارش بود.

هرگاه انسان به اين امور بيانديشد، در مى يابد كه همه چيز از ناحيه خداست و تنها بايد بر او توكّل كرد. اینجاست که آیه ۱۰۷ سوره یونس برای انسان معنادارتر می شود: «وَ إِنْ يَمْسَسْكَ اللَّهُ بِضُرٍّ فَلا كاشِفَ لَهُ إِلاَّ هُوَ وَ إِنْ يُرِدْكَ بِخَيْرٍ فَلا رَادَّ لِفَضْلِهِ يُصيبُ بِهِ مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ وَ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحيمُ؛ و اگر خداوند [براى امتحان يا كيفر گناه] زيانى به تو رساند، هيچ كس جز او آن را برطرف نمى سازد، و اگر اراده خيرى براى تو كند، هيچ كس مانع فضل او نخواهد شد، آن را به هر كس از بندگانش بخواهد مى رساند، و او غفور و رحيم است». ايمان به اين واقعيت ها، انسان را به حقيقت «توكّل» نزديك مى کند و او را در زمره متوكّلان حقيقى قرار مى دهد.[1]

منبع: اخلاق در قرآن‏