آیین رحمت - معارف اسلامی و پاسخ به شبهات کلامی

درباره پيامدهاى شهوت پرستى و پيروى از هواى نفس تعبيرات دقيق، حساب شده و تكان دهنده اى در احاديث اسلامى ديده مى شود كه در اين بحث تنها به چند مورد از روایات نقل شده از حضرت على عليه السّلام اشاره مى شود: 1. «طاعَةُ الشَّهْوَةِ تُفْسِدُ الدِّينَ؛ فرمانبردارى از شهوات نفسانى، دين انسان را فاسد مى كند». 2. «طَاعَةُ الْهَوَى تُفْسِدُ الْعَقْلَ؛ هواپرستى عقل انسان را فاسد مى كند». 3. «الْجَاهِلُ عَبْدُ شَهْوَتِهِ؛ انسان نادان بنده شهوت خويش است».

درباره پيامدهاى شهوت پرستى و پيروى از هواى نفس تعبيرات دقيق، حساب شده و تكان دهنده اى در احاديث اسلامى ديده مى شود كه در اين بحث تنها به چند مورد از روایات نقل شده از حضرت على عليه السّلام اشاره مى شود:

1. امير مؤمنان على عليه السّلام مى فرمايند: «اهْجُرُوا الشَّهَوَاتِ فَإِنَّهَا تَقُودُكُمْ إِلَى رُكُوبِ الذُّنُوبِ وَ التَّهَجُّمِ عَلَى السَّيِّئَاتِ؛[1] از شهوات سركش بپرهيزيد كه شما را به ارتكاب انواع گناهان و هجوم بر معاصى مى كشاند».

2. خطر شهوت پرستی گاهى به قدرى شديد مى شود كه به كلّى دين انسان را برباد مى دهد چنانكه در حديث ديگرى از همان حضرت می خوانیم: «طاعَةُ الشَّهْوَةِ تُفْسِدُ الدِّينَ؛[2] فرمانبردارى از شهوات نفسانى، دين انسان را فاسد مى كند».

3. از آن حضرت در جایی دیگر نقل شده است که: «طَاعَةُ الْهَوَى تُفْسِدُ الْعَقْلَ؛[3] هواپرستى عقل انسان را فاسد مى كند».

4. هم چنین از ایشان این کلام نیز باقی مانده است که: «الْجَاهِلُ عَبْدُ شَهْوَتِهِ؛[4] انسان نادان بنده شهوت خويش است». بدان معنا که انسان جاهل مثل برده خوار و ذليلى است كه در برابر شهوت خويش، هيچ اختيارى از خود ندارد.

5. درباره پیامدهای شهوت، نیز این حدیث علوی به دست ما رسیده است که: «عَبْدُ الشَّهْوَةِ أَسِيرٌ لَا يَنْفَكُّ أَسْرُهُ؛[5] برده شهوت چنان اسير است كه هرگز روى آزادى را نخواهد ديد».

6. آن حضرت عليه السّلام در اينكه سرانجام «شهوت پرستى»، رسوايى است مى فرمايند: «حَلَاوَةُ الشَّهْوَةِ يُنَغِّصُهَا عَارُ الْفَضِيحَةِ؛[6] شيرينى شهوت را ننگ رسوايى از ميان مى برد».

7. در تعبيری ديگر، شهوت پرستى كليد انواع شرها دانسته شده است: «سَبَبُ الشَّرِّ غَلَبَةُ الشَّهْوَةِ؛[7] سبب شرّ، غلبه شهوت است».

8. در جاى ديگر ضمن اشاره به اين نكته كه غلبه هوا و هوس، سبب بسته شدن راه هاى سعادت بشر شده و او را در گمراهى نگاه مى دارد، بیان شده که: «كَيْفَ يَسْتَطِيعُ الْهُدَى مَنْ يَغْلِبُهُ الْهَوَى؛[8] چگونه مى تواند انسان به هدايت برسد، در حالى كه هواى نفس بر او غالب گرديده است».

9. حضرت علی علیه السّلام در سخن ديگرى، غلبه شهوات را باعث تضعيف شخصيت انسان مى داند: «مَنْ زَادَتْ شَهْوَتُهُ قَلَّتْ مُرُوَّتُهُ؛[9] كسى كه شهوات او فزونى يابد شخصيت انسانى او كم مى شود».

10. در بيان ديگرى به اين حقيقت اشاره مى شود كه راه بهشت، راه «شهوت پرستان» نيست: «مَنِ اشْتَاقَ إِلَى الْجَنَّةِ سَلَا عَنِ الشَّهَوَاتِ؛[10] كسى كه مشتاق بهشت باشد، بايد شهوت پرستى را فراموش كند».

11. در جاى ديگر، امام علی علیه السّلام اين نكته را گوشزد مى كند كه حكمت و آگاهى با شهوت پرستى سازگار نيست: «لَا تَسْكُنُ الْحِكْمَةُ قَلْباً مَعَ شَهْوَةٍ؛[11] حكمت و دانش در قلبى كه جاى شهوت پرستى است، ساكن نمى شود».[12]

منبع:

اخلاق در قرآن