پاسخ اجمالی:
در منابع حديثى، اهمّيّت فوق العاده اى به مقوله «عفّت» داده شده است و آثار و پیامدهای بسیار مثبت آن برای فرد و اجتماع مورد تأکید قرار گرفته است. آنچه از آيات و روايات فوق حاصل مى شود اين است كه اسلام اهتمام فوق العاده ای به مسأله پرهيزكارى در برابر شهوت شكم و بى بند و بارى جنسى دارد، تا جايى كه آن را نشانه شخصيت، غيرت، ايمان و پيروى از مكتب اهلبيت (ع) معرفى مى كند.
به عنوان مثال، امام اميرالمؤمنين (ع) در سخنان گران بهايی می فرمايند: 1. «لَا تَكْمُلُ الْمَكَارِمُ إِلَّا بِالْعَفَافِ وَ الْإِيثَارِ؛ فضايل اخلاقى جز با پاكدامنى و ايثار كامل نمى گردد». 2. «الْعَفَافُ يَصُونُ النَّفْسَ وَ يُنَزِّهُهَا عَنِ الدَّنَايَا؛ پاكدامنى نفس را محافظت كرده و آن را از پستی ها دور نگه مى دارد». 3. «أَهْلُ الْعَفَافِ أَشْرَفُ الْأَشْرَافِ؛ اهل عفّت و پاكدامنى با شرافت ترين اشراف اند».
پاسخ تفصیلی:
در منابع حديثى، اهمّيّت فوق العاده اى به مقوله «عفّت» داده شده است و آثار و پیامدهای بسیار مثبت آن برای فرد و اجتماع مورد تأکید قرار گرفته است. برخی از آن روایات عبارت اند از:
۱. امام على عليه السّلام خطاب به صحابی و شاگرد مشهور خود كميل بن زیاد مى فرمايد: «يَا كُمَيْلُ إِنَّ أَحَبَّ مَا تَمْتَثِلُهُ الْعِبَادُ إِلَى اللَّهِ بَعْدَ الْإِقْرَارِ بِهِ وَ بِأَوْلِيَائِهِ التَّعَفُّفُ وَ التَّحَمُّلُ وَ الِاصْطِبَارُ؛[1] محبوب ترين چيزى كه بندگان خدا اطاعت فرمانش را در آن مى كنند بعد از اقرار به خدا و اوليايش سه چيز است: عفّت، تحمّل و صبر».
۲. در تبیین ارتباط غیرت هر کس با پاکدامنی اش، می خوانیم که از امام علی علیه السّلام نقل شده است: «دَلِيلُ غَيْرَةِ الرَّجُلِ عفّتهُ؛[2] پاكدامنى مرد دليل بر غيرت مند بودن اوست».
۳. همچنین در کلام آن حضرت، ایثار و فضایل اخلاقی نیز ارتباط وثیقی با عفّت دارند: «لَا تَكْمُلُ الْمَكَارِمُ إِلَّا بِالْعَفَافِ وَ الْإِيثَارِ؛[3] فضايل اخلاقى جز با پاكدامنى و ايثار كامل نمى گردد».
۴. علاوه بر احادیث بالا، در منابع می خوانیم که امام علی علیه السّلام فرمود: «الْعَفَافُ يَصُونُ النَّفْسَ وَ يُنَزِّهُهَا عَنِ الدَّنَايَا؛[4] پاكدامنى نفس را محافظت كرده و آن را از پستی ها دور نگه مى دارد».
۵. نیز امام علی علیه السّلام فرمود: «مَنْ عَفَّ خَفَّ وِزْرُهُ وَ عَظُمَ عِنْدَ اللَّهِ قَدْرُهُ؛[5] هركس پاكدامنى پيشه كند بار گناهانش سبك مى شود و مقامش نزد خداوند بالا مى رود».[6]
۶. امام علی علیه السّلام همچنین در ترسیم جایگاه والای انسانهای عفیف می فرماید: «مَا الْمُجَاهِدُ الشَّهِيدُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِأَعْظَمَ أَجْراً مِمَّنْ قَدَرَ فَعَفَّ لَكَادَ الْعَفِيفُ أَنْ يَكُونَ مَلَكاً مِنَ الْمَلَائِكَةِ؛[7] اجر و پاداش جهاد كننده اى كه در راه خدا شهيد شود، بيشتر از كسى كه توانایى داشته و عفّت و پاكدامنى پيشه كند، نيست. نزديك است كه فرد پاكدامن و عفيف فرشته اى از فرشتگان شود». این از آن روست که انسان عفیف در جهاد اكبر به پيروزى رسيده است.
۷. در حدیث دیگری از همان حضرت می خوانیم: «أَهْلُ الْعَفَافِ أَشْرَفُ الْأَشْرَافِ؛[8] اهل عفّت و پاكدامنى با شرافت ترين اشراف اند».
۸. امام صادق علیه السّلام در تبیین اثر مستقیم عفاف بیان می کند که: «عِفُّوا عَنْ نِسَاءِ النَّاسِ تَعِفَّ نِسَاؤُكُم؛[9] خود را از زنان و ناموس مردم حفظ كنيد و چشم طمع به آنها ندوزيد، تا زنها و ناموس شما از چشم طمع ديگران حفظ و مصون گردند».
9. در روايت ديگرى از مولى امیرالمؤمنین آمده: «ثَمَرَةُ الْعِفَّةِ الصِّيَانَةُ؛[10] محصول پاكدامنى و عفّت مصون بودن نفس است». اگر انسان در هر امرى به جنبه افراط و تفريط تمايل پيدا نكرد، نفس او سالم مانده و از گزند مصيبت هاى افراط و تفريط در امان خواهد بود.[11]
۱0. شاید به خاطر آثار مثبت بیان شده در احادیث قبل است که امام اميرالمؤمنين عليه السّلام عفّت را برترين عبادت شمرده است: «أَفْضَلُ الْعِبَادَةِ الْعَفَافُ؛[12] برترین عبادت، عفّت است». تعبير به عفّت در اينجا، ممكن است به معناى وسيع آن استعمال شده و يا ممكن است در مقابل شكم پرستى و شهوت جنسى به كار رفته باشد.
۱1. امام باقر عليه السّلام مى فرمايند: «مَا عُبِدَ اللَّهُ بِشَيْءٍ أَفْضَلَ مِنْ عِفَّةِ بَطْنٍ وَ فَرْجٍ؛[13] هيچ عبادتى در پيشگاه خداوند، برتر از عفّت در برابر شكم و مسايل جنسى نيست».
۱2. در روايت ديگرى از آن حضرت - كه تفسيرى بر روايت سابق است - آمده است كه مردى خدمت امام عليه السّلام عرض كرد اعمال و طاعات من ضعيف و روزه ام كم است، ولى اميدوارم، چون هرگز مال حرامى نخورده ام. امام عليه السّلام در پاسخ فرمود: «أَيُّ الِاجْتِهَادِ أَفْضَلُ مِنْ عِفَّةِ بَطْنٍ وَ فَرْجٍ؛[14] كدام تلاش در راه اطاعت خدا، برتر از عفّت در مقابل شكم و مسايل جنسى است؟».
13. امام على بن ابی طالب عليه السّلام در اين رابطه مى فرمايد: «إِذَا أَرَادَ اللَّهُ بِعَبْدٍ خَيْراً أَعَفَّ بَطْنَهُ وَ فَرْجَهُ؛[15] هنگامى كه خداوند خير و خوبى براى بنده اش بخواهد، به او توفيق مى دهد كه در برابر شكم و شهوت پرستى عفّت پيدا كند».
14. در حديث ديگرى كه یکی از شاگردان امام صادق علیه السّلام یعنی مفضّل از آن حضرت، در توصيف شيعيان واقعى نقل کرده می خوانیم: «إِنَّمَا شِيعَةُ جَعْفَرٍ مَنْ عَفَّ بَطْنُهُ وَ فَرْجُهُ وَ اشْتَدَّ جِهَادُهُ وَ عَمِلَ لِخَالِقِهِ وَ رَجَا ثَوَابَهُ وَ خَافَ عِقَابَهُ فَإِذَا رَأَيْتَ أُولَئِكَ فَأُولَئِكَ شِيعَةُ جَعْفَرٍ؛[16] پيروان حقيقى جعفر بن محمد، كسانى هستند كه در برابر شكم پرستى و بى بند و بارى جنسى، عفّت و در راه بندگى خدا، تلاش و كوشش فراوان دارند. به ثواب او اميدوارند و از عقاب او بيمناك. به همين دليل، پيوسته، در راه حق حركت مى كنند. هرگاه كسى را با اين صفات ببينى، آنها پيروان و شيعيان جعفر بن محمد عليه السّلام مى باشند».
15. امير مؤمنان على عليه السّلام مى فرمايند: «قَدْرُ الرَّجُلِ عَلَى قَدْرِ هِمَّتِهِ وَ صِدْقُهُ عَلَى قَدْرِ مُرُوءَتِهِ وَ شَجَاعَتُهُ عَلَى قَدْرِ أَنَفَتِهِ وَ عفّتهُ عَلَى قَدْرِ غَيْرَتِهِ؛[17] ارزش هركس به اندازه همّت او و صداقت هر كس به اندازه شخصيت او و شجاعت هر كس به اندازه زهد و بى اعتنايى او به ارزش هاى مادى و عفّت هر كس به اندازه غيرت اوست». بديهى است افراد غيرتمند راضى نمى شوند كه كسى نگاه آلوده به نواميس آنها كند. به همين دليل، نسبت به نواميس ديگران نيز حسّاس اند و متعرض آنها نمى شوند.
آنچه از آيات و روايات فوق حاصل مى شود اين است كه اسلام اهتمام فوق العاده ای به مسأله پرهيزكارى در برابر شهوت شكم و بى بند و بارى جنسى دارد، تا جايى كه آن را نشانه شخصيت، غيرت، ايمان و پيروى از مكتب اهلبيت عليهم السّلام معرفى مى كند. تاريخ نيز سرچشمه بسيارى از گرفتارى هاى انسان را از همين دو امر (شهوت شكم و شهوت جنسى) مى داند.[18]
منبع:
1. اسلامى در نهج البلاغه (شرح خطبه متقین)
2. اخلاق در قرآن
3. گفتار معصومين (ع)
تا کنون هیچ نظری برای این مطلب درج نشده است.