در نگاهی کلی می توان گفت که تکبّر سبب مى شود كه انسان جز خود و افكار خودش را نبيند، آيات و معجزات خدا را سِحر بخواند، مصلحان را مفسِد و اندرزِ دوستان و اطرافيان را محافظه كارى و ضعف نفس بشمارد. اين خوى زشت آثار بسيار مخرّبى در روح و جان و اعتقادات و افكار افراد و نيز در سطح جوامع انسانى دارد به گونه اى كه مى توان گفت هيچ بخش از زندگى فردى و اجتماعى از مصايب آن در امان نيست. برخی از این پیامدهای سوء عبارتند از: 1. آلودگى به شرك و كفر؛ 2. محروم شدن از علم و دانش؛ 3. انزواى اجتماعى؛ 4. از دست دادن امكانات زندگى؛ ۵. آلوده شدن به انواع گناهان؛ ناآگاهی از عيوب و محروميت از اصلاح و تکامل.

«راه علمى» درمان تكبّر به اين صورت است كه افراد متكبّر درباره خود بيانديشند كه كيستند و چيستند؟ و كجا بودند؟ و به كجا مى روند؟ و سرانجام كار آنها چه خواهد شد؟ در باره عظمت خداوند بيانديشند و خود را در برابر ذات بى مثال او ببينند. تاريخ سراسر عبرت جهان را بررسى كنند و در باره سرنوشت فرعون ها و نمرودها مطالعه كنند.

درمان تكبرّ از «طريق عملى» به اين طريق حاصل مى شود كه سعى كند اعمال متواضعان را انجام دهد، تا اين فضيلت اخلاقى در اعماق وجود او ريشه بدواند و در برابر خداوند و خَلق او تواضع كند و از همنشينى با افراد متكبّر و مغرور بپرهيزد و... .

از سوى ديگر از آنجا كه تكبّر اسباب و عللى دارد كه براى از ميان بردن هريك از اين اسباب در علم اخلاق تمهيداتى ارائه شده كه بسيار قابل توجّه است.

از نظر امام صادق(ع) كليد عاقبت به خيريِ انسان در بزرگ شمردن حق خداوند است؛ يعني نعمت‌هاى خدا را در معصيت او استفاده نكند و اگر گناه كرد و خدا او را عذاب نكرد به حلم خدا مغرور نشود و گرامى بدارد هر كس را كه از ما اهل بيت(ع) سخن مى‌گويد و موّدت آنها را پذيرفته باشد.

امام علی(ع) درباره حاملان علم، با اشاره به سینه مبارکش می فرماید: «در اينجا علم فراوانى است، اى كاش افراد لايقى براى آن مى يافتم». به فرموده امام(ع) چهار گروه، شايسته حمل اين علوم نيستند. كسى كه زود درك مى كند؛ ولى قابل اعتماد نيست، كسي كه دين را وسيله دنيا قرار داده و از نعمت خدا بر ضد بندگان استفاده مى كند، كسى كه بصيرت به علم و شبهات ندارد و با نخستين شبهه، شك در دل او پيدا مى شود، كسى كه حريص به مال است». در واقع اين علوم با مرگ حاملانش مى ميرد، زيرا اين گروهِ ها شايستگی های لازم را ندارند.

امام علی(ع) با اشاره به تغییر حالت انسان در هنگام «فقر» و «غنی» می فرماید: «از كسانى مباش كه به هنگام بى نيازى مغرور و به هنگام فقر مأيوس مى گردند»، در واقع اين افراد كم ظرفيت، به هنگام غنی و بى نيازى، غرور تمام وجودشان را پر کرده و ارزش هاى انسانى و بندگى خدا را فراموش می کنند و به هنگام تنگدستى، يأس و نااميدى تمام وجودشان را احاطه مى كند؛ اما مؤمنانِ پرظرفيت اگر تمام دنيا را به آنها بدهند مغرور نشده و اگر بر خاك سياه نیز بنشينند نه از رحمت خدا مأيوس مى گردند و نه سستى در وجودشان راه مى يابد.

خداوند در قرآن، و در مذمت انسانهای فاقد ایمان، که ناسپاسی درون آنها نهادینه گردیده، به گروهی اشاره مى كند كه به هنگام مصيبت با تمام وجود، خدا را مى خوانند اما همين كه طوفان بلا فرو نشست همه چيز را فراموش كرده و ناسپاسى مى کنند. لذا می فرماید: «هنگامى كه در دريا ناراحتى به شما برسد همه كس را جز خدا فراموش مى كنيد، اما هنگامى كه شما را به خشكى مى رساند روى برمى گردانيد ...» سپس در آیه دیگر می فرماید: «چگونه ناسپاسى کرده و مغرور مى شويد، و آن كس كه مى تواند شما را در دريا غرق كند، می تواند در خشكى نيز شما را در اعماق زمين فرو ببرد».

در روایات اسلامی براي «غرور» آثار سویی بيان شده از جمله اين كه مستی آن از مستی شراب طولانی تر است، انسان را در انبوهی از خیالات گرفتار می سازد، اسباب نجات را از او قطع می کند، یکی از موانع پندپذیری انسان است و حجابي ميان انسان و موعظه به وجود مي آورد.

از دیدگاه بزرگان اخلاق، اسباب غرور و خودبینی بسیار زیاد است و مغروران از گروه های مختلفی هستند از جمله: مغروران به علم و دانش، مغروران به لطف و کرم خداوند و مغروران به اعمال صالح. افراد کم ظرفیت همین که به یکی از این امور نایل شوند فراموش می کنند كه اينها عاريتى است و هميشه در معرض زوال و نابودى قرار دارد. اين فراموشى سبب خودبينى و غرور آنها مى‏ شود و اين غرور آنها را از خدا دور و به شيطان نزديك و به انواع گناهان آلوده مى‏ سازد.

از میان آثار زیانبار «غرور» به امور زیر می توان اشاره کرد: غرور حجاب ضخیمی بر عقل و فهم انسان می افکند و او را از درک حقایق باز می دارد، تکامل انسان را متوقف می سازد و مایه انحطاط و عقبگرد او می شود، سبب فساد و تباهی عمل می شود، زیرا در انجام آن دقتی به خرج نمی دهد و همین امر کار او را خراب می کند، غالباً سبب ندامت و پشیمانی می شود، چرا که انسان نمی تواند ارزیابی صحیحی از خود و دیگران داشته باشد و همین امر او را به ندامت و پشیمانی می کشاند.

خداوند در چند جاي قرآن، عجول بودن انسان را به تصویر کشیده است؛ از جمله در سوره «انبیاء» درباره همه انسان ها يا به تعبير ديگر، طبيعت انسان مى فرمايد: «انسان از عجله آفريده شده است [گويى آن قدر عجول است كه ذات او عين عجله شده است] ...». یا در سوره «اسراء» به یکی از پیامدهای سوء «عجله و شتاب» اشاره مى كند: «انسان [بر اثر شتابزدگى] به سراغ بدي ها مى رود، آن گونه كه نيكى ها را مى طلبد و انسان همواره «عجول» بوده است» و ... .