«نَفس» به گفته راغب، لسان العرب، قاموس، كتاب العين و ديگران به معناى «روح» است كه مركز ادراكات انسان مى باشد. در قرآن مجيد مراحلى براى «نفس» ذكر شده مانند: «نفس اماره،»؛ «نفس لوامة»؛ و «نفس مطمئنه».

پیوند نزدیکی میان محتوای سوره ألم نشرح و سوره «و الضّحى» وجود دارد و مانند آن سوره مواهب الهى بر پیامبر(ص) شمرده شده است؛ لذا این سوره بر سه محور دور مى زند: یکى، بیان سه نعمت معنوی بر پیامبر(ص) و دیگرى بشارت به پیامبر از نظر بر طرف شدن مشکلات دعوت او در آینده و سوم، توجه به خداوند یگانه و تحریص و ترغیب به عبادت و نیایش.