آیین رحمت - معارف اسلامی و پاسخ به شبهات کلامی

در آيات قرآن به پيامبر صلی الله عليه و آله توصيه شده است كه نسبت به مؤمنان متواضع، مهربان و نرم و ملايم باشد. اين توصيه منحصر به پيامبر اسلام نيست. هر كس در شعاع وسيع يا محدودى وظيفه رهبرى بر دوش دارد، اين اصل را كه از اصول اساسى مديريت صحيح است، بايد به كار بندد. چراكه سرمايه بزرگ يك رهبر، محبّت و پيوند معنوى پيروانش با او است، و اين بدون تواضع حاصل نمى شود.

در آيات قرآن به پيامبر صلی الله عليه و آله توصيه شده است كه نسبت به مؤمنان متواضع، مهربان و نرم و ملايم باشد. اين توصيه منحصر به پيامبر اسلام نيست. هر كس در شعاع وسيع يا محدودى وظيفه رهبرى بر دوش دارد، اين اصل را كه از اصول اساسى مديريت صحيح است، بايد به كار بندد. چراكه سرمايه بزرگ يك رهبر، محبّت و پيوند معنوى پيروانش با او است، و اين بدون تواضع حاصل نمى شود.[1]  

به عنوان مثال در آیه ۲۱۵ سوره شعراء پیامبر اکرم صلی لله عليه و آله مورد خطاب قرار گرفته و توصيه به تواضع شده است: «وَ اخْفِضْ جَناحَكَ لِمَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنينَ؛ و بال و پر خود را براى مؤمنانى كه از تو پيروى مى كنند بگستر».

در اين آيه خداوند روى سخن را به پيامبر صلّى الله عليه و آله كرده مى فرمايد: «بال و پر خود را براى مؤمنانى كه از تو پيروى مى‏كنند پايين بياور و تواضع و محبّت كن». تعبیر «وَ اخْفِضْ جَناحَكَ» كنايه از تواضع آميخته با محبّت است. همان گونه كه پرندگان هرگاه مى خواهند به جوجه هاى خود اظهار محبّت كنند بال و پر خود مى گسترانند و آنها را زير بال و پر مى گيرند تا هم در برابر حوادث احتمالى مصون بمانند و هم از تشتّت و پراكندگى حفظ شوند، پيامبر اسلام صلّى الله عليه و آله نيز مأمور بود بدين گونه مؤمنان را زير بال و پر خود بگيرد. اين تعبير بسيار ظريف و پر معنى، نكات مختلفى را در عبارت كوتاهى جمع كرده است. جايى كه پيامبر مأمور به تواضع آميخته با محبّت در برابر مؤمنان باشد، تكليف افراد امّت روشن است چراكه پيغمبر سرمشق و الگو و «اسوه» براى همه امّت است.[2]

امير مؤمنان على علیه السّلام نيز در نامه خود به محمد بن ابى بكر درباره شیوه مواجهه با مردم چنين مى فرمايد: «فَاخْفِضْ لَهُمْ جَنَاحَكَ، وَ أَلِنْ لَهُمْ جَانِبَكَ، وَ ابْسُطْ لَهُمْ وَجْهَكَ، وَ آسِ بَيْنَهُمْ فِي اللَّحْظَةِ وَ النَّظْرَة؛[3] بال هاى خود را براى آنها فرود آر، و در برابر آنها نرمش كن، و چهره خود را گشاده دار، و ميان آنان حتى در نگاه كردن مساوات كن».[4]

منبع:

1. اخلاق در قرآن

2. تفسير نمونه